17 · ФИШИНГ
АЛАЯҚТЫҚТЫ ТАНЫ
Хабарлама, қоңырау, «жеңіс» — қалай ажыратуға болады? Төменде нақты мысалдар мен ойын.
Алтын ережеSMS немесе қосымшадан келген растау кодын ЕШКІМГЕ айтпа — банкке де, «қолдау қызметіне» де, тіпті полицияға да. Бұл код — тек сенікі.
ҮЙРЕН: 6 ҚАУІПТІ ҮЛГІ
Нақты хабарламалар қалай көрінеді және неге қауіпті екенін қара.
📞
Белгісіз нөмір
Қоңырау · «Банк қауіпсіздігі»
«Сәлеметсіз бе, мен банктің қауіпсіздік бөлімінен қоңырау шалып тұрмын. Картаңызда күдікті операция байқалды, бұғаттаудан сақтап қалу үшін SMS-пен келген кодты айтыңызшы.»
Банк қызметкері ешқашан SMS/растау кодын сұрамайды
Асықтырады, ойлануға уақыт бермейді
Нөмірді өзің теріп, картаның артындағы ресми нөмірге қоңырау шалу керек
🎉
Белгісіз аккаунт
Instagram · DM
«Құттықтаймыз! 🎁 Сен розыгрышта iPhone 15 ұттың! Сыйлықты алу үшін мына сілтемеге бас және деректеріңді енгіз →»
Қатыспаған розыгрышыңда «ұту» мүмкін емес
Тегін қымбат сыйлық — классикалық алдау тәсілі
Сілтеме деректеріңді ұрлауға арналған
💬
+7 7XX ••• ••••
SMS
«Картаңыз бұғатталды! Растау үшін: kaspi-bank-id-secure.info»
Домен ресми сайтқа ұқсас, бірақ басқа («-id-secure.info» қосымшасы)
Ресми қосымша/сайтқа тек өзің, іздеу арқылы немесе бетбелгіден кір
👤
Танымайтын нөмір
WhatsApp
«Сәлем, бұл менің жаңа нөмірім, телефоным сынып қалды. Қазір қиын жағдайдамын, 15 000 теңге аудара аласың ба?»
«Туыс/дос» жаңа нөмірден жазса — әрқашан ескі нөмірге қоңырау шалып тексер
Асығыс ақша сұрау — алаяқтардың сүйікті тәсілі
🛍
super_gadget_shop
Instagram · жарнама
«iPhone 15 Pro — тек 25 000 ₸! Саны шектеулі. Тапсырыс беру үшін 100% алдын ала төлем қажет.»
Нарықтық бағадан бірнеше есе арзан — сенімсіз
Толық алдын ала төлем, жеткізілгенде төлеу опциясы жоқ
Пікірлер мен ресми дүкен белгісі жоқ
👥
Досыңның аккаунты
Instagram · DM (бұзылған)
«Досым, шұғыл ақша керек болып тұр, 5 000 теңге Kaspi-ге аудара аласың ба? Ертең қайтарамын.»
Аккаунт бұзылған болуы мүмкін — досыңа басқа арнамен (қоңырау) хабарлас
Мәтін стилі әдеттегіден өзгеше болса — күдіктен
ҚР-ДА ЖИІ КЕЗДЕСЕТІН АЛАЯҚТЫҚ
Жалпы тәсілдер — нақты атау емес, үлгіні тану маңызды.
«Банк қауіпсіздігінен» қоңырауКартаны бұғаттаудан «құтқарамын» деп код немесе аударым сұрайды.
Әлеуметтік желідегі жалған дүкенТым арзан баға, тек алдын ала төлем, жеткізу болмайды.
«Туысқа апат болды» қоңырауы/хабарыАсығыс, эмоционалды қысыммен ақша сұрайды — жаңа нөмірден.
Жалған жұмыс/табыс ұсынысы«Күніне 50 000 ₸» дейді, бірақ алдымен «оқыту/тіркелу» ақысын сұрайды.
«Кепілдендірілген» инвестиция/криптоТәуекелсіз табыс уәде ету — қаржы нарығында мұндай болмайды.
Лотерея/жүлде хабарламасыҚатыспаған ойыннан «ұтыс» — деректеріңді немесе ақша сұрау үшін іліну.
ОЙЫН: ФИШИНГТІ ТАП!
10 хабарлама. Әрқайсысы сенімді ме, әлде алаяқтық па?